Zoeken in deze blog

woensdag 2 maart 2011

Bevallen vanuit vertrouwen

In de eerste helft van de vorige eeuw schreef de Britse gynaecoloog Grantly Dick-Read het boek 'Childbirth without fear', een werk over de natuurlijke bevalling dat in de loop der jaren een bestseller is geworden. Dick-Read merkte dat de bevallingen zonder complicaties een gemene deler hadden, namelijk een barende moeder die volkomen ontspannen en niet bang was. Zo ontstond zijn theorie, de angst-spanning-pijn spiraal: Angst tijdens de bevalling veroorzaakt spanning die vervolgens zorgt voor toename van de pijn en de kans op complicaties die weer zorgt voor meer angst etc. 

In zijn tijd werd Dick-Read door collega's belachelijk gemaakt vanwege zijn onconventionele ideeën, maar inmiddels is zijn theorie wetenschappelijk onderbouwd door inzichten in de werking van hormonen. De belangrijkste 'bevalhormonen' zijn oxytocine (het hormoon dat zorgt voor weeën en voor de liefdesgevoelens die een onverstoorde geboorte tot een extatische ervaring kunnen maken) en endorfinen (de pijnstillende hormonen) doen hun werk optimaal als de barende moeder ontspannen is. Hierin speelt de plaats waar de geboorte plaatsvindt een grote rol. Verstoringen door fel licht, harde geluiden, een oncomfortabele omgeving, tijdsdruk, de aanwezigheid van onbekenden, het gevoel geobserveerd te worden werken averechts op de hormoonwerking van het bevalproces en kunnen zorgen voor complicaties en 'noodzakelijk' medisch ingrijpen.
Een ziekenhuisomgeving biedt om deze redenen niet de ideale omstandigheden voor een ontspannen, natuurlijke bevalling. Het is daarom zorgelijk dat het bevalbeleid in Nederland wel gericht lijkt te zijn op een steeds verdergaande medicalisering. Zo is inmiddels de thuisbevalling op Terschelling verboden en zijn er plannen om door het hele land geboortecentra op te richten. Het uitgangspunt is hierbij dat bevallen een medische aangelegenheid is die gepaard gaat met veel risico's. Er wordt gestrooid met zogenaamde buitenkantoplossingen, maar wat heeft een zwangere nou eigenlijk zelf nodig?
Ten eerste hebben vrouwen de tijd en ruimte nodig om zwanger te zijn en zich voor te bereiden op de geboorte. Een bevalling vraagt volledige overgave en vertrouwen, het verloop ervan is niet te sturen. Doordat alle controle wegvalt, kunnen onverwerkte trauma's en angsten tijdens een bevalling de kop opsteken. Het is dus belangrijk dat een zwangere al tijdens de zwangerschap de gelegenheid krijgt om innerlijk zeker te worden. Hierop aansluitend is het van belang dat een zwangere zich vertrouwd voelt bij haar verloskundige. Een veelvoorkomende klacht van zowel zwangeren als verloskundigen is het feit dat verloskundigenpraktijken te onpersoonlijk zijn. Er wordt gewerkt in groepspraktijken, waar per consult weinig tijd is en waar zwangeren telkens een andere verloskundige treffen. Het komt bij grote praktijken zelfs regelmatig voor dat een zwangere de verloskundige die bij haar bevalling aanwezig is niet of nauwelijks kent. Gelukkig komen er steeds meer verloskundigen die – zoals dat heet - caseload werken. Zij nemen niet te veel klanten aan en investeren tijd en aandacht in het contact met 'hun' zwangeren.
Om vanuit vertrouwen te kunnen bevallen is het verder noodzakelijk dat een zwangere zich thuis voelt in haar lichaam. Lichaamsbewustzijn is essentieel voor een goede bevalling. Beatrijs Smulders merkte in een recent interview terecht op dat vrouwen veel te veel in hun hoofd zitten: 'Vrouwen onderdrukken op een subtiele manier zichzelf. Er is bij de jongere generaties enorm veel angst. Ze krijgen vaak pas laat kinderen. Ze zijn jaren met hun hoofd bezig geweest, en een beetje vervreemd van hun biologie en losgekoppeld van hun lichaam. Als ze uiteindelijk zwanger raken en in contact komen met hun instincten, worden ze bang, soms totaal panisch.'
Om zich geestelijk, fysiek en emotioneel voor te kunnen bereiden op de bevalling, heeft een zwangere tijd en gedegen begeleiding nodig. Een angstcultuur waar (schijn)zekerheid wordt gezocht in medische controle en interventies werkt hierbij averechts op het zo noodzakelijke vertrouwen. 'Wat een wonder!' is een veelvoorkomende tekst op geboortekaartjes. Dit zijn geen loze woorden, maar bezielde uitingen van groot geluk en van dankbaarheid voor het nieuwe leven. Het wonder van dit nieuwe leven hoort het uitgangspunt te zijn in de discussie over bevallen in Nederland, een discussie waarin geboorte nu vooral als een gevaarlijke gebeurtenis wordt gezien.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten